IV. OMÓWIENIE WYNIKÓW (CZĘŚĆ 2.)

 

4.3. Solubilizacja trimetoprimu w wodnych
roztworach tenzydu w obecności
składowych formulacyjnych tabletki
.

 

    W przeprowadzonej części eksperymentalnej, szczególną uwagę poświęcono badaniu wpływu substancji pomocniczych na proces micelarnej solubilizacji trimetoprimemu. W tym celu do wodnych roztworów tenzydów obok biologicznie czynnego związku wprowadzono substancje pomocnicze :

W badaniach wykorzystano już tylko te, spośród Rokacetów, Rokanoli i Pluroników, które zapewniały wcześniej najbardziej optymalne warunki dla procesu solubilizacji.

    Przebieg zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu a stężeniem związków powierzchniowo czynnych w obecności substancji pomocniczych przedstawiono na wykresach (Ryc. 27-31.). Na tych samych wykresach zamieszczono dla porównania krzywą przedstawiającą zależność stężenia trimetoprimu od stężenia tenzydów w sytuacji, gdy do badanych roztworów nie dodano substancji pomocniczych tabletki.


Rycina 27. Przebieg zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu a stężeniem ZPC w wodnym roztworze Rokanolu 0-18 w obecności substancji pomocniczych.


Rycina 28. Przebieg zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu a stężeniem ZPC w wodnym roztworze Rokacetu R–70 w obecności substancji pomocniczych.


Rycina 29. Przebieg zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu a stężeniem ZPC w wodnym roztworze Rokacetu R–40 w obecności substancji pomocniczych.


Rycina 30. Przebieg zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu a stężeniem ZPC w wodnym roztworze Pluronik F-94 w obecności substancji pomocniczych.


Rycina 31. Przebieg zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu a stężeniem ZPC w wodnym roztworze Pluronik F-108 w obecności substancji pomocniczych.

Proste obrazujące powyższe zależności opisano równaniami korelacyjnymi. 

W oparciu o równanie:
Srz = Sapp + K (Cexp – cmc)
wyliczono liczbowe wartości rozpuszczalności pozornej (Sapp) i stałych szybkości rozpuszczalności (K) (Tab. 10-14.).

    Po analizie powyższych wykresów (Ryc. 28-31.) widać, że dodatek substancji pomocniczych, do roztworów zawierających micelarnie zsolubilizowany trimetoprim, wyraźnie obniżył efektywność tego procesu. Bez względu na rodzaj zastosowanego tenzydu rozpuszczalność trimetoprimu w takich roztworach zawsze malała.

    Stężenie trimetoprimu w roztworze rokacetu R-40 po dodaniu do niego celulozy i PVP było niższe o 7 - 12 % w porównaniu z jego stężeniem badanym bez obecności substancji pomocniczych. Spadek rozpuszczalności w roztworze rokacetu R-70 był jeszcze większy i zawierał się w przedziale 12 – 22 %.

Dodatek substancji pomocniczych do roztworu rokanolu 0-18 obniżył rozpuszczlność trimetoprimu o 15 %.

Obecność celulozy i PVP wywarła zdecydowanie najmniejszy wpływ na solubilizację trimetoprimu prowadzoną z udziałem tenzydów klasy pluroników.
W roztworze pluron
iku F-108 odnotowano spadek jego rozpuszczalności w przedziale od 5 do 23 %, a pluroniku
F-94 jedynie rzędu 5 – 11 %.

Niezależnie od rodzaju zastosowanego solubilizatora, największe właściwości sorbcyjne wykazywał zawsze poliwinylopirolidon, który w znaczącym stopniu, ograniczał rozpuszczalność rzeczywistą trimetoprimu.

Tabela 10. Równania korelacji opisujące rozpuszczalność rzeczywistą trimetoprimu w wodnym roztworze Rokanolu 0-18 w obecności substancji pomocniczych.

Rokanol 0-18 Trimetoprim

Typ równania

r.

a
Sapp
(poz.)

b
(K)

Bez dodatku substancji pomocniczej.

y=a+bx

0,9978

5,5591*10-2

5,5262*10-2

PVP

y=a+bx

0,9992

4,6198*10-2

4,3305*10-2

Celuloza

y=a+bx

0,9987

4,6104*10-2

4,6953*10-2

Tabela 11. Równania korelacji opisujące rozpuszczalność rzeczywistą trimetoprimu w wodnym roztworze Rokacetu R-70 w obecności substancji pomocniczych.

Rokacet R-70 Trimetoprim

Typ równania

r.

a
Sapp
(poz.)

b
(K)

Bez dodatku substancji pomocniczej.

y=a+bx

0,9982

5,2586*10-2

3,6539*10-2

PVP

y=a+bx

0,9894

4,5711*10-2

2,1361*10-2

Celuloza

y=a+bx

0,9811

4,7581*10-2

2,1175*10-2

Tabela 12. Równania korelacji opisujące rozpuszczalność rzeczywistą trimetoprimu w wodnym roztworze Rokacetu R-40 w obecności substancji pomocniczych.

Rokacetu R-40 Trimetoprim

Typ równania

r.

a
Sapp
(poz.)

b
(K)

Bez dodatku substancji pomocniczej.

y=a+bx

0,9997

5,1135*10-2

3,4864*10-2

PVP

y=a+bx

0,9945

4,6315*10-2

2,2434*10-2

Celuloza

y=a+bx

0,9952

4,7636*10-2

2,7901*10-2

Tabela 13. Równania korelacji opisujące rozpuszczalność rzeczywistą trimetoprimu w wodnym roztworze Pluroniku F-94 w obecności substancji pomocniczych.

Pluronik F-94 Trimetoprim

Typ równania

r.

a
Sapp
(poz.)

b
(K)

Bez dodatku substancji pomocniczej.

y=a+bx

0,9995

4,9583*10-2

0,0168*10-2

PVP

y=a+bx

0,9985

4,0465*10-2

1,5617*10-2

Celuloza

y=a+bx

0,9967

4,2662*10-2

1,7502*10-2

Tabela 14. Równania korelacji opisujące rozpuszczalność rzeczywistą trimetoprimu w wodnym roztworze Pluroniku F-108 w obecności substancji pomocniczych.

Pluronik F-108 Trimetoprim

Typ równania

r.

a
Sapp
(poz.)

b
(K)

Bez dodatku substancji pomocniczej.

y=a+bx

0,9848

6,8445*10-2

3,5939*10-2

PVP

y=a+bx

0,9908

4,2505*10-2

1,2377*10-2

Celuloza

y=a+bx

0,9811

4,9499*10-2

9,3839*10-2

r        - współczynnik korelacji;
S app
- wartość rozpuszczalności pozornej;
K
       - stała szybkości rozpuszczalności.

EMAIL SPIS TREŚĆI
LITERATURA

 

4.4. Ocena zdolności solubilizacyjnych trimetoprimu w gotowej postaci leku w wodnych roztworach badanych związków powierzchniowo czynnych.

 

    W oparciu o wyniki wcześniejszych badań, mających na celu zaobserwowanie oddziaływań i określenie wpływu substancji pomocniczych na substancję leczniczą, w ostatnim etapie pracy skupiono się wyłącznie na badaniu dostępności trimetoprimu z gotowej postaci leku.

W pracach wykorzystano wyłącznie te związki powierzchniowo czynne, które dowiodły wcześniej swej dużej efektywności w procesie solubilizacji trimetoprimu. W grupie tej znalazły się: Rokanol 0-18, Rokacet R-40 i R-70, Pluronik F-94 i F-108.

    Na wykresach (Ryc. 32-36.) przedstawiono uzyskane doświadczalnie zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu, jego dostępnością z gotowej postaci leku - tabletka A i B ( patrz punkt 3.3.4.) a progresywnie rosnącym stężeniem substancji powierzchniowo czynnej. Związki te opisano równaniem korelacyjnym, a ze wzoru :
Srz = Sapp - K ( Cexp - cmc )
wyznaczono rozpuszczalność pozorną i stałą szybkości rozpuszczania. Wyniki zamieszczono w tabelach. (Tab.15-19.)

    Obecność substancji pomocniczych wykorzystanych w recepturze tabletki; zarówno celulozy, jak i PVP, doprowadziła do znacznego zmniejszenia rozpuszczalności trimetoprimu. Jego dostępność z badanych tabletek - tak tabletki A, jak i B (patrz 3.3.4.), w porównaniu z rozpuszczalnością czystej substancji uległa istotnemu ograniczeniu.

Bez względu na rodzaj tenzydu zastosowanego w procesie micelarnej solubilizacji, dostępność trimetoprimu z tabletek B zawsze przyjmowała najwyższe wartości.

Choć tabletki B, w procesie wytwarzania których składowe formulacyjne połączono w specjalnym blenderze, zapewniły lepszą dostępność substancji biologicznie czynnej niż tabletki A, to i tak rozpuszczalność rzeczywista trimetoprimu w roztworach badanych tenzydów, wyrażnie się zmniejszyła.

    W roztworach rokacetów odnotowano spadek rozpuszczalności ( w porównaniu z czystą substancją ), w przypadku rokacetu R-40 o 20 do 40 %, R-70 o 35 - 50% (Ryc. 33,34.), w roztworze rokanolu 0-18 w granicach 37-57 %, a w roztworach pluroników F-108 i F-94 od 35 do 45 %.

    Dla tabletek A, spadek rozpuszczalności i dostępności trimetoprimu były jeszcze wyraźniejsze. Powyższe pozwala więc sądzić, że nie tylko substancje pomocnicze, ale i sam proces technologiczny nie mogą pozostawać bez wpływu na dostępność substancji biologicznie czynnej.


Rycina 32. Przebieg zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu a stężeniem ZPC w wodnym roztworze Rokanolu 0-18 w projektowanej postaci leku.


Rycina 33. Przebieg zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu a stężeniem ZPC w wodnym roztworze Rokacetu R – 70 w projektowanej postaci leku.


Rycina 34. Przebieg zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu a stężeniem ZPC w wodnym roztworze Rokacetu R – 40 w projektowanej postaci leku.


Rycina 35. Przebieg zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu a stężeniem ZPC w wodnym roztworze Pluroniku F- 108 w projektowanej postaci leku.


Rycina 36. Przebieg zależności między rozpuszczalnością rzeczywistą trimetoprimu a stężeniem ZPC w wodnym roztworze Pluroniku F- 94 w projektowanej postaci leku.

Tabela 15. Równania korelacji opisujące rozpuszczalność trimetoprimu (jako czystej substancji oraz gotowych tabletek A i B) w wodnym roztworze Rokanolu 0-18.

Układ solubilizacyjny

Typ równania

r.

Współczynnik korelacji

a

b

Bez dodatku substancji pomocniczej

y=a+bx

0,9978

5,559*10-2

5,5262*10-2

Tabletka A.

y=a+bx

0,9976

2,635*10-2

2,0349*10-2

Tabletka B.

y=a+bx

0,9961

3,3548*10-2

1,5470*10-2

Tabela 16. Równania korelacji opisujące rozpuszczalność trimetoprimu (jako czystej substancji oraz gotowych tabletek A i B) w wodnym roztworze Pluroniku F-94.

Układ solubilizacyjny

Typ równania

r.

Współczynnik korelacji

a

b

Bez dodatku substancji pomocniczej

y=a+bx

0,9995

4,9583*10-2

1,6850*10-2

Tabletka A.

y=a+bx

0,9944

3,2910*10-2

5,7986*10-3

Tabletka B.

y=a+bx

0,9972

3,2700*10-2

6,89713*10-3

Tabela 17. Równania korelacji opisujące rozpuszczalność trimetoprimu (jako czystej substancji oraz gotowych tabletek A i B) w wodnym roztworze Pluroniku F-108.

Układ solubilizacyjny

Typ równania

r.

Współczynnik korelacji

a

b

Bez dodatku substancji pomocniczej

y=a+bx

0,9867

6,840*10-2

3,600*10-3

Tabletka A.

y=a+bx

0,9906

3,3158*10-2

6,5906*10-3

Tabletka B.

y=a+bx

0,9957

3,4781*10-2

6,5395*10-3

Tabela 18. Równania korelacji opisujące rozpuszczalność trimetoprimu (jako czystej substancji oraz gotowych tabletek A i B) w wodnym roztworze Rokacetu R-70.

Układ solubilizacyjny

Typ równania

r.

Współczynnik korelacji

a

b

Bez dodatku substancji pomocniczej

y=a+bx

0,9982

5,2586*10-2

3,6539*10-2

Tabletka A.

y=a+bx

0,99804

2,7235*10-2

1,9251*10-2

Tabletka B.

y=a+bx

0,9826

3,3540*10-2

1,7537*10-3

Tabela 19. Równania korelacji opisujące rozpuszczalność trimetoprimu (jako czystej substancji oraz gotowych tabletek A i B) w wodnym roztworze Rokacetu R-40.

Układ solubilizacyjny

Typ równania

r.

Współczynnik korelacji

a

b

Bez dodatku substancji pomocniczej

y=a+bx

0,9997

5,1135*10-2

3,4864*10-2

Tabletka A.

y=a+bx

0,9987

2,9152*10-2

2,0718*10-2

Tabletka B.

y=a+bx

0,9926

4,0987*10-2

1,8473*10-2

 


EMAIL SPIS TREŚĆI
POPRZEDNI ROZDZIAŁ (OMÓWIENIE WYNIKÓW - cz.1)
NASTĘPNY ROZDZIAŁ (WNIOSKI)
LITERATURA

 MAGISTER 2000 (c)